De Limes-weg

De zogenaamde Limes-weg langs de Rijn die over moeilijk en vaak zompig terrein langs de zuidoever van de Rijn liep, gaat wellicht terug op oudere onverharde paden die al gauw tussen de verschillende kampen en wachttorens ontstonden. Maar dat was zeker niet overal het geval zoals bij de castella van Utrecht en De Meern bleek. Klaarblijkelijk hebben de Romeinen gedurende lange tijd vooral de Rijn als weg gebruikt. De effectieve aanleg van grote delen van deze landweg als een echte met grind verharde heerbaan nam pas na Batavenrevolte een aanvang. In het eerste boek van de Annales localiseert Tacitus het winterkwartier van het 21ste legioen bij de 60ste mijlpaal en noemt de plaats Vetera (Xanten).  In het vierde boek van zijn Historiae verwijst hij naar de 15de mijlpaal van de weg langs de Rijn.  Het is daarbij duidelijk dat de informatie van Tacitus verwijst naar de limes-weg tijdens de regering van Trajanus. Archeologisch onderzoek in Valkenburg en Utrecht wees op een aanleg vanaf omstreeks 90/95 n.C. toen Traianus nog gouverneur was. Onder meer in Valkenburg, Leiden en Alphen bracht archeologisch onderzoek houten palen aan het licht die het wegdek op zijn plaats moesten houden. Op basis van de jaarringen kon men opmaken dat zij tijdens het laatste decennium van de 1ste eeuw gekapt werden. Twee palen waren gemerkt met een ingeslagen stempel met de afkorting 'COHIICR' voor COH(ors) II C(ivium) R(omanorum). Dio Cassius signaleert trouwens dat Trajanus als keizer talrijke en noodzakelijke uitgaven voorzag voor het herstel van wegen en havens.  Ongetwijfeld pasten de werken aan deze en andere wegen in Germania in dit beleid. Mijlpalen met zijn naam werden in alle Gallisch-Germaanse provincies aangetroffen. In de buurt van Koblez in Germania Superior werden zes mijlpalen van de limes-weg van Keulen naar Mainz ter plaatse gevonden waaronder een mijlpaal van Nerva  en een mijlpaal van Traianus.  De mijlpaal van Nerva dateert van 97. Op dat ogenblik was Traianus zoals wij reeds zagen gouverneur van Germania Superior. Ook in Germania Inferior werden twee mijlpalen terug gevonden die naar wegenwerken tijdens de aanvang van de regering van Traianus verwijzen. Beide stonden langs de limes-weg tussen Nijmegen en Keulen. De vroegst dateerbare mijlpaal in Nederland werd gevonden in 1628 in Beek-Ubbergen en stamt uit heel het begin van Traianus’ regering.  Het valt op dat de vermelding divi Nervae filius in de titel ontbreekt, wat op een zeer vroege datering wijst. De andere mijlpaal werd terug gevonden bij Xanten met dezelfde tekst als deze van Koblenz.  Hierdoor wordt duidelijk dat er tussen de militaire reorganisatie, de stichting van de Colonia Ulpiana Traiana in Germania Inferior en de aanleg van het wegennet een zekere relatie bestond die terug te voeren is op een politiek die tijdens de regering van Traianus zelf werd gevoerd op het ogenblik dat hijzelf nog in Germania Inferior en Superior aanwezig was.

Portfolio

 

De opgraving van de Limes-weg in Weerdkampen bij Valkenburg (Provincie Zuid-Holland, project Rijnlandroute)

Stempel met het opschrift COHIICR op een van de eikenhouten palen uit de opgraving van Weerdkampen (Provincie Zuid-Holland, project Rijnlandroute)

Maak een Gratis Website met JouwWeb