Via XVI: van Braga naar Lissabon

Het Itinerarium Antonini vermeldt een aantal routes van Hispania. Eén van die routes is de Via XVI “Ab 'Olisipona' ad 'Augusta Bracaria' Summa CCXLIV Milia Passuum / Leuga Gallica. Fere XVII dies” of de weg XVI van Lissabon naar Braga, in totaal 244 mijl of Gallische leugae goed voor een reis van 17 dagen. Zoals zovele Romeinse wegen verdween de Romeinse weg XVI op vele plaatsen onder het asfalt van nieuw aangelegde wegen. Het maakt het de hedendaagse reiziger niet gemakkelijk om deze oude heerbaan nog te volgen. Maar de Via XVI bleef voortleven, onder meer dankzij een aantal mijlpalen die ooit langsheen de weg onder andere in Braga en omgeving werden geplaatst, maar die ondertussen van hun oorspronkelijke locatie werden verwijderd. Er zijn nog te zien in het D. Diogo de Sousa Museum van Braga en op de nabijgelegen archeologische site van de antieke stedelijke thermen. Zij werden ooit verzameld door geleerden die verbonden waren aan de kathedraal van Braga en die ze zo van hun vernietiging probeerden te redden.

Vanuit Bracara Augusta liep de Via XVI via Coïmbra en Conimbriga in de richting van Lissabon. Coimbra werd gesticht door de Romeinen onder de naam van Aeminium. Van de antieke periode resten slechts een cryptoporticus, dat ooit het fundament van een forum vormde, alsook het Aqueduto de São Sebastião. In de cryptoporticus staat ook een mijlpaal van keizer Caligula (37-41) die in 1774 werd gevonden. De mijlpaal dateert van 39 n.C. Caligula liet klaarblijkelijk grote werken aan de weg uitvoeren. Langs deze weg zijn immers meerdere mijlpalen van deze keizer teruggevonden, onder meer in Vimieira ten zuiden van Mealhada op 12 mijl van Coimbra. Hier situeerde zich vermoedelijk een mutatio of mansio waar de keizerlijke koeriers van paard konden wisselen en reizigers rusten.

Conimbriga is een prachtige archeologische site en één van de rijkste archeologische vindplaatsen van Portugal. Conimbriga is bovendien één van de weinige plaatsen waar de Via XVI nog zeer duidelijk waarneembaar is. Hij liep hier dwars door de stad en passeerde het forum langs de voorzijde. De vier meter brede weg was aangelegd in zware kalkstenen dallen die aan de toegangspoort nog duidelijk zichtbaar zijn. Aan die toegangspoort werd trouwens een mijlpaal van Constantius Chlorus (305-306) terug gevonden. Aan de binnenzijde van de stadswallen langs de weg lag de villa urbana van Cantaber, een karakteristieke residentie uit de 3de eeuw en één van de grootste van het West-Romeinse Rijk.

Portfolio

De mijlpaal van Caligula in de cryptoporticus van Aeminium, Coïmbra (2021)

De Romeinse weg van Braga naar Lissabon ter hoogte van Conimbriga (2021)

De Romeinse weg van Braga naar Lissabon bij het binnenkomen van Conimbriga (2021)

De Romeinse weg van Braga naar Lissabon in het centrum van Conimbriga vlak bij het Forum (2021)